CŞMD, cinsel şiddetten hayatta kalanlara 7/24 anonim destek sunacak yapay zeka botunu kullanıcı ihtiyaçlarıyla şekillendiriyor.
Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği (CŞMD) olarak, hayatta kalanların bilgiye ve haklarına erişimini dijital araçlarla kolaylaştırmak için yola çıktık. Hrant Dink Vakfı Sivil Toplumu Güçlendirme 2025 – 2027 Hibe Programı kapsamında, “Dönüştürücü Teknoloji: Yapay Zeka ve Bot Teknolojisiyle Cinsel Şiddetten Hayatta Kalanların Güçlendirilmesi ve Desteklenmesi” projesi ile cinsel şiddete maruz bırakılanların ve yakınlarının yargılanma ya da damgalanma kaygısı taşımadan, 7/24 ve anonim olarak doğru bilgiye ulaşabilecekleri dijital bir alan yaratmayı amaçlıyoruz.
Cinsel şiddet alanında çalışan aktivistler, uzmanlar ve hayatta kalanlar olarak yıllardır açıkça gördüğümüz bir gerçek var: Pek çok kişi destek arıyor ancak başvuru süreçleri çoğu zaman erişilebilir ve kapsayıcı değil. Cinsel şiddet vakalarında cezasızlığın yaygınlığı ve adalete erişime dair güvensizlik de destek arama sürecinde hayatta kalanların kararını doğrudan etkiliyor. Bir kurumda yargılayıcı ya da suçlayıcı bir tavırla karşılaşma endişesi ve karmaşık destek birimleri arasında yol bulmaya çalışmak, birçok hayatta kalan için süreç başlatmayı, destek aramayı zorlaştırıyor. Destek mekanizmalarının kapsayıcı olmaması; özellikle cinsiyet kimliği, cinsel yönelim, etnisite, engellilik ve göçmenlik gibi farklı kimlik ve deneyimlere sahip kişiler için bu erişimi daha da sınırlıyor ve birçok kişinin destek arama sürecinin dışında kalmasına neden oluyor. Yapay zeka kullanımının hızla yaygınlaştığı bir dönemde bu teknolojiyi cinsel şiddet alanında feminist, hak temelli, kapsayıcı ve travma bilgili bir araç olarak yeniden düşünmeye ve bir kuruma başvurmaktan çekinenler için güvenli bir ilk temas alanı olarak yaratmaya karar verdik.
Hazırlık aşamasında olduğumuz yapay zeka tabanlı destekli botunu, hayatta kalan merkezli bir yaklaşımla, 18 yaş ve üzeri herkesin cinsel/cinselleştirilmiş şiddet ve cinsel şiddetin çeşitli biçimleriyle ilgili sorularına ve destek arayışına cevap olabilecek, anonim ve 7/24 erişilebilir bir kaynak olarak kurguluyoruz. Bu aracı, travma bilgili bir çerçevede; yani deneyimlerin hayatta kalanlar üzerindeki etkisini tanıyan, yargılayıcı olmayan ve güçlendirici bir anlayışla tasarlanmasını hedefliyoruz. Aracın, hukuki süreçleri ve hakları daha anlaşılır kılması, başvurulabilecek kurumlar ve psikososyal destek mekanizmaları hakkında doğru bilgiler sunması; aynı zamanda herhangi bir resmi başvuru sürecine girmeyi tercih etmeyen hayatta kalanlar için, yaşadıkları şiddet hakkında yargılanma endişesi ve zaman baskısı hissetmeden konuşabileceği, soru sorabileceği, özbakım ve öz yardım kaynaklarından faydalanabileceği güvenli bir alan oluşturmasını amaçlıyoruz.
Bu aracı geliştirirken ihtiyaçları doğru anlayabilmek için bir ihtiyaç ve deneyim anketi hazırladık. Bu anketle, destek botunun içeriğini ve dilini, doğrudan kullanıcıların deneyimleri ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirmeyi amaçlıyoruz. Etik ilkeleri gözeten, hak temelli ve hayatta kalan merkezli bir yaklaşımla, bu aracı birlikte geliştirmek istiyoruz. Bu aracı bir insanın yerini alması için değil; henüz konuşmaya hazır olmayanlar, bir yere başvurmadan önce bilgiye ihtiyaç duyanlar, nereden başlayacağını bilmeyenler için bir ilk temas alanı olarak tasarlıyoruz. Sözü, deneyimi, ihtiyacı ya da fikri olan herkesi bu çalışmaya katkı sunmaya çağırıyoruz.
Cinsel şiddet sonrası destek sistemlerindeki boşlukları görüyor, hak temelli işlemeyen bu başvuru ve destek sistemlerini dönüştürmek için de mücadelemizi sürdürmeye devam ediyoruz. Çünkü hayatta kalanlar olarak desteğe erişmek hakkımız.
